Impinduka 10 zizanwa no kuryama umwanya(...)

Kwamamaza

agakiza

Impinduka 10 zizanwa no kuryama umwanya uhagije


Yanditswe na: Ubwanditsi     2020-09-04 04:48:03


Impinduka 10 zizanwa no kuryama umwanya uhagije

Byagenda bite uyu munsi umuntu akubwiye ko afite umuti ushobora kukurinda, ugafasha mu mikorere myiza y’ibice by’umubiri, ukakugabanyiriza guhangayika bikabije ndetse ukaba mwiza no ku mibereho y’umuryango wawe wose? Nta gushidikanya ko byakubera inkuru nziza.

Niba uri umuntu ushishikazwa n’imibereho myiza ndetse ukarazwa ishinga n’icyatuma ugira ubuzima buzira umuze birumvikana ko uyu muti wawakiriza yombi.

Hagendewe ku byo uyu muti wafasha gukemura mu buzima bwa muntu wahita wumvikana nk’uw’agaciro gakomeye.

Ubushakashatsi bwagiye bukorwa mu bihe bitandukanye bwagiye bugaragaza ko gusinzira ari wo muti wizewe uvura ibi bibazo by’ubuzima bitandukanye hashingiwe ku nama z’Inzobere mu bijyanye n’Ubuvuzi bw’Ibihaha akaba n’Umwarimu mu Ishami ry’Ubuganga muri ‘Yale School of Medicine’, Dr. Meir Kryger.

Ibi ni bimwe mu byiza byo gufata umwanya uhagije wo kuryama no kuruhuka.

1. Bituma umubiri usubirana ubuyanja, ukanisana

Iyo umuntu asinziriye kiba ari igihe cyiza ku mubiri we cyo kongera kwiyubaka no gusana bimwe mu byari byangiritse bitewe n’ibikorwa umuntu yiriwemo.

Ibi Kryger abigereranya n’uko imodoka cyangwa indi mashini yiriwe ikora ikenera umwanya wo kuruhuka, kimwe n’umuntu na we akenera kuruhuka kugira ngo umubiri we ugarure ubuyanja ndetse usane bimwe mu byangiritse.

Kryger akomeza avuga ko iyo umuntu asinziriye aribwo umubiri utangira kuvubura imisemburo myinshi ituma umuntu akura, amagufa akarambuka, imikaya n’inyama bikisubiranya.

2. Bigabanya ibyago byo kwibasirwa n’ibyorezo

Kuryama ubwabyo ni uburyo bwiza bwagufasha kwirinda kwibasirwa n’ibyorezo bitandukanye.

Iyo abantu baryamiriye cyane cyangwa ntibagire umwanya uhagije wo kuryama bishobora kuba intandaro yo kwibasirwa n’indwara z’ibyorezo zirimo iz’umutima na diabète.

Kryger avuga ko ibanga rituma gusinzira birinda kwibasirwa n’ibyorezo rituruka ku kuba igihe cyo gusinzira aribwo utunyangingo twari kuzateza indwara z’ibyorezo dutangira kwisana.

3. Bigabanya uguhangayika gukabije

Kuryama neza kandi bigkorwa umwanya uhagije bishobora guhindura uburyo wiyumvaga mu gihe wumvaga uhangayitse bikagabanuka. Ibi biterwa n’uko gusinzira byongera ubushobozi bw’ubwonko mu kugenzura ibijyanye n’amarangamutima umuntu agira bitewe n’ibintu bitandukanye byabaye.

4. Bituma umubiri uguma ku biro bikwiye

Kuryama bifasha umuntu kuguma ku biro bikwiye ndetse n’ababyibushye bakaba batakaza ibiro, kubera ko kuryama bigira uruhare rukomeye mu mikorere y’umusemburo ufasha umuntu kumenya ko ahaze wa ‘Leptin’ n’uwa ‘Ghrelin’ ufasha umuntu kumenya ko ashonje.

Kryger avuga ko iyo umuntu atagize igihe gihagije cyo kuryama bituma iyi misemburo itangira gukora mu buryo idahurizaho, uwa Ghrelin ukazamuka uwa Leptin ukamanuka, bigatuma umuntu atangira kumva inzara ikabije ari nayo imuhatira kurya cyane bikarangira yisanze atangiye kugira umubyibuho ukabije.

5. Bizamura ubudahangarwa bw’umubiri

Muri ubu bushakashatsi bwakozwe na Kryger yasanze ubudahangarwa bw’imibiri y’abantu baba bafite ibibazo byo kudasinzira buri hasi, ari naho ahera yemeza ko gusinzira bizamura ubudahangarwa bw’umubiri.

Ibi biterwa n’uko mu gihe umuntu asinziye umubiri urekura ubwoko bwa Protéine buzwi nka ‘cytokines’ bufasha cyane mu kubaka ubudahangarwa bw’umubiri.

6. Bifasha mu mibanire myiza n’abandi

Uretse kuba kuryama bifasha umuntu kugira umubiri ukora neza binagira uruhare mu buryo abana n’abandi.

Kryger avuga ko kutaryama igihe gihagije bitera umunabi kandi ko “nta wakwishimira kuba iruhande y’umuntu uhorana umunabi.”

Indi mpamvu Kryger atanga ituma umuntu uryama igihe gihagije abana neza n’abandi, ni uko kuryama bituma umuntu ahora ashabutse bityo gushyikirana n’abandi bikamworohera.

Kuryama bituma kandi umuntu yiyubakamo ukwigirira icyizere ndetse bigatuma mu byo akora umunsi ku munsi arangwa no koroshya ubuzima.

7. Bifasha mu bijyanye n’ubuzima bwo mu mutwe

Akenshi ubuzima bwo mu mutwe bukunze kugira aho buhurira cyane n’igihe umuntu amara aryamye, aha akaba ariho Kryger ahera avuga ko kutaryama igihe gihagije bishobora gutera kwiheba kabone n’ubwo umuntu nta bindi bibazo yaba afite bijyanye n’imitekerereze.

Yagize ati “Kuryama umwanya ukwiye ni ingenzi cyane mu bijyanye no gukumira uburwayi bwo mu mutwe cyangwa ukugaragara kwabwo. Kuryama bishobora kandi kuba umuti ku burwayi bwo mu mutwe bikarushaho gutanga umusaruro igihe umuntu afata umwanya uhagije wo kuryama.”

8. Bigabanya kumva uburibwe

Ubushakashatsi bwakozwe mu 2019 bugashyirwa hanze mu nyandiko yiswe ‘Sleep medicine’ bugaragaza ko kutaryama bihagije bizamura ikigero cy’uburibwe umuntu ashobora kumva igihe yagize ikabazo runaka naho kuryama bihagije bikaba byamanura ikigero cy’uburibwe yakumva.

9. Bituma umuntu ahorana imbaduko

Kuryama umwanya uhagije bizamura ubushobozi bw’umuntu mu guhanga udushya kuko aba abasha kwiga, gutekereza, kwibuka, gukemura ikabazo no gufata umwanzuro mu buryo bubangutse.

Kryger avuga ko ibi biterwa n’uko “igihe umuntu aryamye, ububiko bw’amakuru bwongera kugira imbaraga ndetse n’imikoranire y’utunyangingo duto tw’ubwonko ikarushaho kugenda neza ndetse amakuru agakurwa mu bubiko bw’igihe gito akajya mu bw’igihe kirekire.”

Kryger avuga ko iyi ariyo mpamvu umuntu utagira igihe gihagije cyo kuryama arangwa no kwibagirwa.

10. Bituma umuntu agera ku ntego yihaye mu buzima

Kuba gusinzira bifasha mu mikorere myiza y’ibice bitandukanye by’umubiri, bituma ababyubahiriza mu buryo bukwiye bagira ikigero cy’amarangamutima gikwiye kandi bakabasha kwibona mu buzima bwa sosiyete barimo bityo bikababera umusingi mu guharanira indoto zabo no kugera ku ntego bihaye.

Inzobere mu buvuzi zemeza ko kugira umwanya uhagije wo kuryama ari umuti ku bibazo byinshi by’ubuzima

Source: Igihe

[email protected]

Ibitekerezo (0)

Tanga igitekerezo

Amategeko n'amabwiriza arakurikizwa

Haba hari icyemezo ufashe nyuma y'ubu butumwa ?