Ubuzima bufite iyihe ntego (Umunsi 3, agace 1)?

Rick Warren ni umupasiteri w’umunyamerika akaba n’umwanditsi w’ibitabo uzwi ku isi yose

Uyu munsi ni uwa gatatu , ariko kubera ko isomo ry’umunsi wa gatatu ari rirerire tuzaritanga mu bice bibiri iki gice ni icya mbere ku isomo ry’umunsi wa gatatu rifite umutwe witwa « Ni iki kigenga ubuzima bwawe ? »

Naritegereje nsanga inkomoko yo kurushanwa kose ari imbaraga zo kwifuza n’ishyari(Umubwiriza 4:4)
Umuntu utagira intego y’ubuzima ni nk’imodoka itagira deregisiyo, ni igishushungwa , ntacyo ari cyo, si umuntu. (Thomas carlyle)
Ubuzima bw’umuntu wese bugira ikibugenza. Kugenga ikintu ni ukukiyobora, ukagitegeka aho kijya, ukacyereka inzira. Waba ugendesha imodoka, waba ukubita umusumari uwinjiza mu rubaho, waba utera umupira , uba utanga icyerekezo, ukagenzura, ukerekeza iyo kigana . None se ubuzima bwawe bwo bugengwa ni iki?
Ubu aka kanya usoma aya magambo, ushobora kuba ufite ikibazo, ikintu kikuvuna cyangwa akazi ugomba kurangiza none,, akaba ari cyo kirimo kugukoresha. Ushobora kandi kuba ukoreshwa n’ibintu byakubayeho kera ukaba ukibyibuka cyangwa ikintu uhora wikanga cyangwa ibyo wemera utarabitekerejeho. Hari ibintu, ibitekerezo cyangwa amarangamutima menshi bishobora kugenga ubuzima bwawe.

Dore ibintu bitanu nabonye bigenga ubuzima bwa benshi:

1. Abantu benshi bagengwa n’umutima ubacira urubanza. Bene abo bamara ubuzima bwabo bwose bicuza ibyo bakoze , bagerageza guhisha isoni z’amateka yabo. Abantu bagengwa n’umutima ubacira urubanza ni imbata z’ibyo bibuka. Baba baremereye ibyahise bikagenga iby’ejo hazaza. Baba barishyize mu gihano batabitekereje ,bakivutsa ibyiza bari kuzageraho byose. Ubwo Kayini yakoraga icyaha,umutima urubanza wamutandukanyije n’Imana,amaherezo Imana iramubwira iti"Genda uzaba igicamuke n’inzerezi mu isi" Itangiriro 4:12 Abantu benshi ni uko babayeho muri iyi minsi, bagenda mub buzima nk’inzerezi batagira intego.

Ibihe byashize ni byo byatugize uko turi ubu,ariko si ngombwa ko tuba imbata z’amteka yacu. Ntabwo imigambi y’Imana itangirwa n’ibyo wanyuzemo. Uko Imana yafashe umwicanyi witwa Mose ikamuhinduramo umuyobozi ukomeye, igafata umunyabwoba nka Gideyoni ikamuhinduramo intwari idatinya, ni ko ishobora kugukoresha ibintu bihambaye mu minsi usigaranye yo kubaho. Guha abantu itangiriro rishya Imana yabigize umwuga ! Bibiliya iravuga ngo “Mbega amahirwe y’umuntu wababariwe ibyaha!... Mbega umugisha w’umuntu watuye Ibyaha bye Imana ikamukurqaho urubanza” Zaburi 32:1

Abantu benshi bagengwa n’inzika n’umujinya. Bene abo biziritse ku byabakomerekeje kandi ntibashake kubyibagirwa. Aho kugira ngo bareke agahinda bababarira ababahemukiye, ahubwo bakora bagacunda mu bitekerezo byabo. Abantu bamwe bagengwa n’inzika “bagafunga”umujinya bakawuhisha mu nda,abandi “bagatomboka” umujinya bakawutura ku bandi. Iyo myitwarire yombi yonona ubuzima kandi ntawe igirira akamaro.
Inzika ikugirira nabi kurusha uko igirira nabi uwo warakariye. Uwaguteye kurakara ashobora kuba atacyibuka ko yakubabaje akaba yikomereje ubuzima naho wowe ugakomeza gushengurwa n’intimba, wiziritse ku byahise.

Reka nkubwire: Abakugiriye nabi mu gihe byahise ntibashobora gukomeza kukubabaza keretse iyo wihambiriye ku mubabaro baguteye kubwo kubika inzika. Ibyahise byarahise , nta gishobora kubihindura. Nta kindi ubusharire bukumarira uretse kukwicisha umubabaro gusa. Iga kwigirira neza, ibyakubayeho ubikuremo isomo hanyuma uve mu mujinya. Bibliya igira iti “Umujinya wica umupfapfa kandi ishayri ryica ubuze ubwenge” Yobu 5:2

2. Abantu benshi bagenwa n’ubwoba. Ubwoba bwabo bushobora kuba ari ingaruka zo guhahamuka, bushobora kuva mu kwiha intego zidashoboka, bushobora kuba ingaruka zo guhahamuka, bushobora kuva mu kwiha intego zidashoboka, bushobora kuba ingaruka yo kuba wararezwe n’ababyeyi b’abanyagitsure cyane cyangwa se bukava mu mikorere bwite y’amaraso yawe. Inkomoko iyo yaba ari yose, abantu bakoreshwa n’ubwoba badindira muri byinshi bashoboraga kugeraho kubera gutinya kubigerageza. Usanga kenshi bagenda bigengesereye, bagatinya guhindura ibintu kandi iteka bakagerageza kugendera mu byo bamenyereye.
Ubwoba ni nka gereza uba wifungiyemo kandi buzakubuza kuba icyo Imana yashakaga ko uba cyo. Ni ngombwa rero kubuhagurukira ukaburwanya ukoresheje intwaro yo kwizera n’urukundo. Bibiliya iravugango “Mu rukundo ntiharimo ubwoba. Kuko ubwoba buhambira umuntu , ubuzima burimo ubwoba bwaba ubwoba bw’urupfu cyangwa guirwaho iteka bwerekana umuntu utaratunganywa mu rukundo” 1Yohana4:18

3. Abantu benshi bagengwa n’urukundo rw’ibintu. Inyota yo kugwiza ibintu ni yo ihinduka intego y’ubuzima bwabo. Iyo rukuruzi yo gushaka kurundanya ibintu ikomoka mu kwishuka ko ningira ibintu byinshi bizanyongerera umunezero, gukomera, gutuza mu mutima ariko ibyo bitekerezo uko ari bitatu byose ni ukwishuka. Ibintu utunze bitanga umunezero w’igihe gito. Kuko ibintu byo bidahinduka, tugeraho tukabirambirwa tugatangira kwifuza ibishya, ibinini kurutaho cyangwa se ibibirusha kuba bigezweho. Ni ukwibeshya gukomeye kwibwira ko gutunga ibintu byinshi bizanyongerera gukomera. Kugira agaciro no kugira ubutunzi ni ibintu bibiri bitandukanye. Ntabwo agaciro kawe kava mu byo utunze, kandi Imana yo ivuga ko ibiruta ibindi mu buzima Atari ibintu !

Ikindi kinyoma gisakaye mu buzima ni ukwibwira ko kugira amafaranga menshi bizampa gutuza mu mutima. Siko biri. Ubutunzi bushobora kuyoyoka mu mwanya muto kubera impamvu zitandukanye kandi udafiteho ubushobozi. Umutekano nyakuri ntahandi wawukura keretse mu kugirana imibanire myiza n’Imana kuko byo ntagishobora kubikwambura.

4. Abantu benshi bagengwa no gushaka gushimwa.Bene abo bemerera ibyifuzo by’ababyeyi, abo bashakanye, abana, abarimu cyangwa inshuti zabo kuba ari byo bigenga ubuzima bwabo. Hari abantu bakuru benshi bakirwana intambara yo kunezeza ababyeyi batanyurwa. Abandi batwarwa n’igitugu cyo kwishushanya n’urungano, bagahora bahangayikishijwe n’ibyo abandi babatekerezaho. Ikibabaje ni uko ba nyamujya iyo abandi bagiye, akenshi babigwamo.

Ntabwo nzi amabanga yose ageza abantu ku butsinzi ariko hari inzira imwe itayoba yo kurangiza nabi, ni iyo gushaka kunezeza abantu bose. Iyo ugengwa n’ibitekerezo by’abandi bituma udashobora kugendera mu migambi Imana ifitiye ubuzima bwawe. Yesu yaravuze ati “ Ntushobora gukeza abmi babir” Matayo 6:24

Hari izindi mbaraga zishobora gutegeka ubuzima bwawe ariko zose ntaho zikugeza uretse gupfusha ubusa imbaraga zawe, guhangayika nta mpamvu no kugira ubuzima butagira icyo bukugezaho. Uru rugendo rw’iminsi mirongo ine ruzakwereka uburyo bwo kugira ubuzima bufite intego- ubuzima buyoborwa, bugengwa kandi buyobowe n’imigambi y’Imana. Nta kintu kirusha agaciro kumenya imigambi y’Imana ku buzima bwawe, kandi ntacyashobora gusimbura igihombo giterwa no kutayimenya, yaba kugera ku byo ugambirira , ubukire, kumenyekana cyangwa kwinezeza. Ubuzima budafite intego ni nk’urugendo rutagira iyo rukujyana, ni ugukora ntacyo ugamije, ni uruhererkane rw’ibintu bitagira impamvu. Iyo ubuzima budafite intego buhinduka impfabusa,bukaba amanjwe kandi ntibugire icyo bukugezaho.

IBYIZA BY’IMIBEREHO IFITE INTEGO

Hari ibyiza bitanu nyamukuru biva mu kugira ubuzima bufite intego:

Kumenya intego y’ubuzima bwawe bibuha agaciro. Twemerewe kugira agaciro, niyo mpamvu usanga abantu rimwe na rimwe bakoresha uburyo budahwitse nko kuraguza cyangwa ibiyobyabwenge ngo barebe ko bamenya iyo bagana. Iyo ubuzima bwawe bufite agaciro, ushobora kwihanganira ibikubaho byose ariko iyo nta gaciro wabuhaye n’utuntu duto duhinduka umusozi. Umusore umwe wari mu kigero cy’imyaka makumyabiri yaranditse ati “numva ntacyo mvuze kuko maze igihe ndwanira kureba ko nagira icyo mba cyo, ikibabaje ni uko ntazi n’icyo nshaka kuba cyo. Ubu mbona bucya nkabona bwira.Nizerako ko umunsi umwe nimpishurirwa intego y’ubuzima bwanjye, ari bwo nzatangira kumva ndiho by’ukuri”.

Ubuzima butarimo Imana ntibugira intego, kandi ubuzima butagia intego ntibugira gaciro. Kandi iyo ubuzima bubuze agaciro, ntibugira umumaro nta n’ibyiringiro bhutanga.

Muri bibiliya, abantu benshi bagiye bavuga kuri ubwo buzima butagira ibyiringiro. Yesaya yigeze kwitotomba agira ati “Naruhijwe n’ubusa, amaboko yanjye yapfuye ubusa nyakoresha ibitagira umumaro” Yesaya 49:4, akarangiza agira “ Kubaho kwanjye ndakuzinutswe sinshaka kurama, ndekera ukwanjye kuko iminsi yanjye ari ubusa” Yobu 7:16. Akaga gakomeye gashobora gashobora kugwirira umuntu si ugupfa, ni ukubaho ufite ubuzima butagira aho bukuganisha. Ibyiringiro ni ngombwa mu buzima bwawe nk’uko ukenera umwuka wo guhumeka n’amazi yo kunywa. Ukenera ibyirngiro kugira ngo ushobora guhangana n’ibibazo by’ubuzima. Dr Bernie Siegl avuga ko ashobora kumenya amurwayi wa kanseri uzakira amubajije ikibazo kimwe gusa ngo “Ese wumva ushaka kubaho ukageza ku myaa ijana ?” Abazi neza ko ubuzima bwabo bufite intego kenshi bagiye basubiza ngo “yego” kandi kenshi nibo bashoboye gukira. Ibyiringiro bizanwa no kuba ufite intego.

Niba wajyaga wumva uraho gusa utagira ibyiringiro, komera ! Impinduka zikomeye zigiye gutangira mu buzima bwawe niwiyemeza gutangira kubaho ubuzima bufite intego. Imana irakubwira ngo “Nzi ibyo nibwira nzakugirira… Mbafitiye imigambi y’ibyiza si iyo kubagirira nabi. Nzabarema umutima kandi mbahe ibyiringiro by’ibyo muzabona hanyuma” Yeremiya 29:11. Ushobora kuba wumva uhanganye n’ibibazo bidashobora kubona ibisubizo, ariko bibiliya iravugango “Imana ishobora gukora ibiruta cyane ibyo dusaba ndetse n’ibyo twibwira- ni ukuvuga ibiruta cyane ibyo dusengera, twifuza, dutekereza cyangwa twizerera” Abefeso 3:20

Tuzakomeza ubutaha kuko isomo ryagenewe uyu munsi ritarangiye kubera kuba rirerire