Inshamake y’igitabo cy‘ABALEWI

Iki gitabo kitirirwa umuryango w‘Abalewi umuhungu wa Yakobo umuhungu yabyaye kuri Leya, umugore we, mukuru we Rasheli. Umuryango wa Lewi kandi niwo wakomotsemo abatambyi, bakoraga mu ihema ry’ibonaniro.

Ni igitabo nacyo cyanditswe nko mu mwaka w’1410 (MK) muri ibi bihe byacu cyaba cyimaze imyaka igera 3400.

Ikigisho gikuru dusanga muri iki gitabo ni ubwere bw’Imana n’uburyo Abisiraheli bari bakwiye kugirana n’Imana ubumwe biyeza, umurongo mukuru w’iki gitabo ni 19:18. kuko ninaho dasanga itegeko Imana yategetse ry’urukundo.

Abalewi rero n’umwe muri ya miryango 12 Imana yahisemo ko bayikorera mu buturo, iki gitabo kandi kirimo amategeko Abalewi bagomba gukurikiza.

Iki gitabo kitwigisha byinshi ku by’ubwere bw’Imana n’uburyo Imana yanga ibyaha, kigisha umukristo wo muri iki gihe ko na we ari umutambyi ko agomba gushyikirana n’Imana mu masengesho (1Petero 2:9) kandi ko akwiye kwirinda ibyamwanduza kugira ngo Imana yishimire umutima we.
Iki gitabo twakigabanyamo ibice bibiri kugirango bitworohere kukiga:
1) Uburyo umuntu yashyikiranye n’Imana kubw’ibitambo (ibice 1-16)
2) Uburyo umuntu yagendanaga n’Imana kubwo kwiyeza no kwitandukanya n’ibyaha (ibice 17-27)

Dore noneho amoko y’ibitambo n’amaturo byatangwaga mu bisiraheri

Mu gice cya mbere cy’igitabo cy’Abalewi dusoma ib’ibitambo byatangirwaga mu ihema ry’ibonaniro.
Igitambo cyoswa
Icyo gitambo bagishyiraga ku gicaniro maze kigakongorwa cyose ryabaga ari itungo ritagira inenge, icyo gitambo cyagaragazaga ko umuntu yitanze we wese maze agashyikirana n’Imana. Umuntu yashyiraga ikiganza mu ruhanga rw’itungo aje gutamba, akatura ibyaha bye byose bisobanura ko iryo tungo rigiye gutambwa mu mwanya we bene icyo gitambo cyatambwaga mu gitondo cyangwa nimugoroba.

Amaturo y’amafu
Umutambyi rero yayoraga ifu bazanye, agafata no ku mavuta ya elayo n’umubavu ugashyira ku gicaniro, kigakongoka maze iyo mpumuro ikazamukira imbere y’Imana bikayinezeza, ifu isigaye yatwarwaga n’umutambyi iryo rikaba ryari ituro ryo gushima Imana yamufashije mu minsi yose ishize (Abalewi2:1-15) 6:14-23) 7:9-10)

Igitambo cy’ishimwe
Icyo gitambo cyabaga ar’igitambo cy’ikimasa cg inyana itagira inenge, iyo umuntu yamaraga kugitongera agishyize ibiganza mu ruhanga yagombaga kukibagira wenyine. Abatambyi baheraga ko batwika ibinure n’impyiko, inyama zisigaye Abatambyi bakazirya n’abandi bakoraga mw’ihema bagaha n’abandi. Icyo gitambo rero cyerekanaga ubumwe buri hagati y’Imana n’uwo muntu. (Abalewi 3:1-17; 7:11-18

Igitambo cy’ibyaha
Icyo gitambo cyabaga ari ikimasa cg isekurume bagikongoreraga cyose ku gicaniro, cyashoboraga rero gutangirwa Abisiraheli bose byakorwaga cyane cyane mu gihe cyo kwegera Imana, icyo gitambo cyerekana kwezwa no gushyikirana n’Imana by’ukizanye (Abalewi4:2-35; 5:7-13).

Ibitambo by’impongano
Icyo gitambo cyatangwaga kimwe n’igitambo gitangiwe ibyaha, uretse gusa ko amaraso yacyo batayamishaga ku mpande z’igicaniro nk’uko babigenzaga batambira ibyaha.
umuntu wabaga yungutse ikintu mu buryo bubi yagombaga kugisubiza agikubye
inshuro 5
igitambo cy’impongano cyerekana ko nyiri kugitamba yujuje amabwiriza y’Imana Abal.5:14-67; 14:13-18

kuby’ibitambo rero twabasha kubivugaho muri make ariko kugira ngo ubimenye neza wasoma muri Bibiliya nibwo wamenya byinshi kurushaho. Muri iki gihe n’ubwo abantu bibwira ko ibitambo ntacyo bimaze, ariko dukwiye kumenya ko muri icyo gihe aribwo buryo bwonyine bwashobokaga mu kwegera Imana. Kandi Imana nayo yarabishimaga. Ariko kandi, ababitanga bari bakwiye kubitangana umutima ukunze, kugira ngo babone kunezeza Imana nayo ikabona kubyakira. Niyo mpamvu hariho amoko atandukanye y’ibitambo kandi buri cyose kikagira impamvu n’uburyo gitambwa

[email protected]