Amateka ya Bibiliya ahishura ibanga rikomeye ryo kugaruka kwa Yesu. Levis Pasteur BYABEZA

Inkomoko n’iyandikwa rya Bibiliya, icapwa n’ihindurwa rya Bibiliya mu zindi ndimi, itotezwa n’imigambi yo gutwika no kurimbura Bibiliya bihishe isohozwa ry’ibyanditswe bigira biti “Ubu butumwa bwiza bw’ubwami bw’ijuru buzamamazwa ku isi yose bubere amahanga yose ubuhamya, noneho rero imperuka igere.” Matayo 24:14. (Bibiliya IJambo ry’Imana)

Nk’uko igitabo “A l’écoute de la Bible” kibivuga: Ubutware igitabo cya Bibliya gifite ubwabwo bugaragaza aho yaturutse. Nta kindi gitabo cyasubiza ibibazo by’urusobe umuntu yibaza, ngo kinahembure ubugingo nk’uko Bibiliya ibikora. Bibiliya yihishemo ubutumwa bw’inyoko muntu ikaba yuzuye ubuhanga bw’Uhoraho bumurikira ubwenge bwa muntu.

Byagenze gute ngo Bibiliya yandikwe?

Imana ikuye Abisiraheri muri Egiputa yafuje ko ubwo bwoko bwayo bwazayibera abahamya mu nyoko muntu. Iha bamwe muri bo ubuhanga n’ubushobozi bwo kwandika kugira ngo bandike amateka yabo, amategeko ndetse n’ubuhanuzi yagendaga ibaha. Ibyo rero nibyo byaje kubyara Bibiliya y’igiheburayo “La Bible hébraïque” ari nayo ubu twita Isezerano rya cyera.

Nyuma Imana yaje ubwayo kugira ibyo yibwirira abantu inyuze muri Yesu w’Inazareti. Ubwo butumwa budasanzwe buzwi nk’ “Inkuru nziza” bwaje gukwirakwizwa n’intumwa nibwo bwaje kwandikwa bwitwa Izezerano rishya.

Ibyinshi mu bitabo by’Isezerano rya cyera byanditswe mu Giheburayo nyuma biza guhindurwa mu Kigereki n’abahanga mirongo irindwi. Isezerano rishya ryo ryahise ryandikwa mu Kigeraki. Nyuma inyandiko za Bibiliya zaje guhindurwa mu Kiratini.

Ihindurwa rya Bibiliya mu ndimi za rubanda

Birumvikana ko Bibiliya yari yaranditswe gusa mu ndimi zitavugwaga na rubanda, ku bw’ibyo benshi ntibashoboraga kwisomera Bibiliya. Byari bigoye rero ko ubutumwa bwiza bugera hose ku isi. Twibukiranye ko umugambi w’Imana ari uko ubutumwa bwiza bugera ku isi hose.
Biragarara ko mu bihe inyandiko za mbere za Bibiliya zabonekaga nta macapiro yariho; ibi bikaba bitari korohera ikwirakwizwa rya bibiliya. Byagombye gutegereza ikinyejana cya 15 ubwo havumburwaga ubuhanga bwo gutubura inyandiko bukorwa mu icapiro. Ituburwa n’ihindurwa rya Bibiliya mu zindi ndimi rikutikiraho.

Imigambi yo kurimbura Bibiliya

Abantu b’ibikomerezwa bagiye baryanya ikwirakwizwa n’iyandikwa rya Bibiliya. Aha twavuga nk’ukuntu Umwami Yohakimu w’Ubuyuda yatwitse inyandiko za Bibiliya nkuko tubisoma mu gitabo cya Yeremiya 36:20-23; 38:1-6 .

Si ibyo gusa. Twavuga na none amategeko akakaye yagiye ashyirwaho n’abanyabubasha abuza ihindurwa n’ikwirakwizwa rya bibliya. Nko mu mwaka w’1229 inama y’i Tuluze(Toulouse) yafashe uyu mwanzuro: “Birabujijwe ko umulayiki ( ni ukuvuga umuntu utari uwihaye Imana) atunga igitabo cya Bibiliya, habujijwe kandi guhindura bibiliya mu ndimi zivugwa na rubanda.”

Hagiye habaho ibindi bikorwa bigayitse nko gukwika amacapiro ya bibiliya no gutoteza abifuzaga gukwirakwiza no guhindura bibiliya mu ndimi zitandukanye.

Nta kirogoya Umugambi w’Imana

Abarwanyaga ikwirakwizwa rya bibiliya ntibatinze gusanga baryana intambara badashobora gutsinda kandi ko bidashoboka kurwanya umugambi w’Isumbabyose. N’ikimenyimenyi mu mpera z’ikinyejana cya 15, abami batandukanye barimo Jean le Bon, Charles V, Charles VI, … bagiye bategeka ko babacapira za Bibiliya bagashishikariza n’abaturage kuzitunga no kuzisoma. Imiryango ya Bibiliya yagiye ivuka hirya no hino ku isi igakwirakwiza bibiliya mu mahanga yose.

Niba nyuma y’izo ngorane amahanga menshi yarashoboye kubona Ijambo ry’Imana mu ndimi zitandukanye, abantu b’iki gihe bagomba kumva ubutumwa budasanzwe dusanga mu Ivanjili bugenewe inyoko muntu: Iherezo ku butware bw’icyaha no kugaruka kwa Yesu yuje ikuzo. “Ubu butumwa bwiza bw’ubwami bw’ijuru buzamamazwa ku isi yose bubere amahanga yose ubuhamya, noneho rero imperuka igere.” Matayo 24:14.”

Imana ibahire!

Levis Pasteur BYABEZA

Imvano: Igitabo cyitwa “A L’ECOUTE DE LA BIBLE”